Aktualności

TOP 10 najczęściej wykrywanych pozostałości pestycydów

AGROLAB Polska, jedno z wiodących laboratoriów specjalizujących się w badaniach pozostałości pestycydów, przygotowało zestawienie substancji, których obecności konsumenci najchętniej by uniknęli. Na podstawie kilku tysięcy analiz laboratoryjnych wykonanych dla producentów owoców i warzyw laboratorium opracowało listę TOP 10 najczęściej stosowanych pestycydów w świeżych owocach i warzywach.

Zestawienie nie tylko pokazuje, jakie substancje są najczęściej stosowane w produkcji, ale również wyjaśnia, dlaczego ich obecność ma znaczenie dla bezpieczeństwa żywności, jakie badania są wymagane przed wprowadzeniem produktów na rynek oraz w jaki sposób nowoczesne laboratoria przeprowadzają takie analizy.

Pozostałości pestycydów pod szczególnym nadzorem

Badania pozostałości środków ochrony roślin należą obecnie do najintensywniej rozwijających się obszarów kontroli bezpieczeństwa żywności. Szczególne znaczenie mają w Polsce, gdzie znaczna część produkcji świeżych owoców i warzyw pochodzi z małych i średnich gospodarstw rolnych.

Rosnące zainteresowanie tym zagadnieniem wynika nie tylko z przypadków przekroczeń dopuszczalnych norm oraz wycofań produktów z rynku. Kluczową rolę odgrywa również świadomość, że pozostałości pestycydów bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo żywności i zdrowie konsumentów.

Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (MRL – Maximum Residue Levels) zostały określone w taki sposób, aby zapewnić odpowiedni margines bezpieczeństwa. W przypadku ich przekroczenia nie można już zagwarantować, że narażenie konsumenta pozostanie na poziomie uznawanym za bezpieczny. Potencjalne skutki mogą obejmować zarówno stosunkowo łagodne objawy, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy nudności, jak i bardziej poważne konsekwencje związane z funkcjonowaniem układu nerwowego lub hormonalnego. Ryzyko to jest szczególnie istotne w przypadku dzieci oraz osób regularnie spożywających produkty zawierające pozostałości pestycydów.

Dodatkowym wyzwaniem jest jednoczesna obecność wielu substancji aktywnych w jednej próbce żywności. Zjawisko to określane jest mianem „efektu koktajlu” i stanowi jeden z najważniejszych tematów współczesnych badań nad bezpieczeństwem żywności. Choć poszczególne substancje mogą występować poniżej obowiązujących limitów, ich łączne oddziaływanie nadal pozostaje przedmiotem analiz naukowych. Właśnie dlatego regularne i wiarygodne badania laboratoryjne mają dziś tak duże znaczenie.

Dlaczego badania pozostałości pestycydów są niezbędne?

Kontrola pozostałości pestycydów nie jest wyłącznie wymogiem wynikającym z przepisów prawa. Dla producentów stanowi również warunek dostępu do rynku.

Badania laboratoryjne pełnią kluczową rolę w ochronie konsumentów, ponieważ umożliwiają potwierdzenie zgodności produktów z obowiązującymi normami bezpieczeństwa. Jednocześnie coraz więcej sieci handlowych stosuje własne wymagania jakościowe, często bardziej restrykcyjne niż obowiązujące przepisy.

W praktyce oznacza to, że producenci muszą nie tylko spełniać wymogi prawne, ale również dostosowywać się do standardów odbiorców handlowych. W przypadku stwierdzenia niezgodności konsekwencje mogą być poważne – od odrzucenia partii towaru po kosztowne wycofanie produktów z rynku.

Szczególnie istotne jest to dla małych i średnich gospodarstw rolnych, które stanowią znaczącą część polskiego sektora produkcji świeżych owoców i warzyw. To właśnie od takich producentów pochodzi większość próbek analizowanych przez AGROLAB Polska, dzięki czemu laboratorium posiada bezpośredni wgląd w wyzwania, z jakimi mierzy się branża.

TOP 10 najczęściej wykrywanych pozostałości pestycydów

Herbicydy

1. Glifosat – nieselektywny herbicyd stosowany do zwalczania większości chwastów przed siewem lub po zbiorach.
2. Pendimetalina – herbicyd doglebowy skuteczny przede wszystkim przeciwko chwastom jednoliściennym oraz części chwastów dwuliściennych.
3. Metribuzyna – substancja wykorzystywana głównie w uprawach ziemniaków i zbóż do zwalczania chwastów jedno- i dwuliściennych.
4. Flufenacet – ważny herbicyd stosowany jesienią w zbożach ozimych, szczególnie skuteczny przeciwko miotle zbożowej i innym chwastom trawiastym.
5. 2,4-D (kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy) – jeden z najbardziej znanych selektywnych herbicydów stosowanych do zwalczania chwastów dwuliściennych.

Fungicydy

6. Tebukonazol – fungicyd z grupy triazoli wykorzystywany w ochronie zbóż, rzepaku i sadów przed chorobami grzybowymi.
7. Difenokonazol – fungicyd o szerokim spektrum działania stosowany w sadownictwie, warzywnictwie oraz uprawach polowych.
8. Azoksystrobina – fungicyd z grupy strobiluryn chroniący rośliny przed wieloma chorobami grzybowymi atakującymi liście i łodygi.

Insektycydy

9. Lambda-cyhalotryna – kontaktowy insektycyd pyretroidowy stosowany do zwalczania licznych szkodników roślin uprawnych.
10. Acetamipryd – systemiczny insektycyd z grupy neonikotynoidów wykorzystywany głównie do zwalczania mszyc i innych szkodników ssących.

Warto podkreślić, że część wymienionych substancji może być zgodna z obowiązującymi przepisami, jeśli ich stężenie nie przekracza określonych limitów. Jednak ich jednoczesna obecność w produkcie może zwiększać złożoność oceny ryzyka. Szczególne znaczenie ma również fakt, że wśród wykrywanych substancji pojawiają się związki, które nie są już dopuszczone do stosowania w Unii Europejskiej.

Jak w praktyce wyglądają badania pozostałości pestycydów?

Podstawą europejskiego systemu kontroli jest Rozporządzenie (WE) nr 396/2005, określające najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów dla poszczególnych substancji aktywnych. W Polsce nadzór nad przestrzeganiem tych wymagań sprawują właściwe organy kontrolne.

W praktyce oznacza to konieczność regularnej weryfikacji produktów poprzez badania laboratoryjne, oznaczania stężeń substancji aktywnych oraz uwzględniania ryzyka wynikającego z jednoczesnego występowania wielu pozostałości.

Współczesne badania opierają się przede wszystkim na metodach wielopozostałościowych, które umożliwiają jednoczesne wykrywanie setek różnych substancji w jednej próbce. AGROLAB Polska wykorzystuje zaawansowane technologie analityczne pozwalające na analizę nawet najbardziej złożonych matryc żywnościowych. W ramach pojedynczego badania laboratorium może oznaczyć ponad 800 różnych substancji aktywnych.

Kluczową rolę odgrywają tutaj technologie LC-MS/MS (wysokosprawna chromatografia cieczowa sprzężona z tandemową spektrometrią mas) oraz GC-MS/MS (chromatografia gazowa sprzężona z tandemową spektrometrią mas). Metody te pozwalają nie tylko identyfikować przekroczenia obowiązujących norm, ale również analizować wzorce współwystępowania różnych substancji w rzeczywistych próbkach.

Takie podejście umożliwia znacznie pełniejszą ocenę rzeczywistego narażenia konsumentów niż sama analiza pojedynczych związków.

Regularne badania podstawą bezpieczeństwa żywności

Znaczna część świeżych owoców i warzyw produkowanych w Polsce pochodzi z małych i średnich gospodarstw, które szczególnie odczuwają wpływ wymagań rynkowych oraz regulacyjnych. Dla wielu producentów badania pozostałości pestycydów są dziś nie tylko obowiązkiem, ale warunkiem utrzymania konkurencyjności i dostępu do rynku.

Wyniki analiz wykonywanych każdego roku przez AGROLAB Polska pokazują, że w rzeczywistych próbkach nadal wykrywane są substancje niedopuszczone do stosowania na terenie Unii Europejskiej.

Być może właśnie to jest najważniejszym wnioskiem płynącym z przedstawionego zestawienia TOP 10. Wykrywane substancje nie stanowią wyłącznie teoretycznego zagrożenia opisywanego w raportach i publikacjach naukowych. Są obecne w produktach spożywczych trafiających na rynek każdego dnia.

Dlatego regularne, rzetelne i wykonywane zgodnie z najwyższymi standardami badania laboratoryjne nie są jedynie elementem procedur kontrolnych. Stanowią jeden z fundamentów współczesnego systemu bezpieczeństwa żywności, zapewniając ochronę zarówno producentom, jak i konsumentom.

Chcesz upewnić się, że Twoje produkty spełniają normy prawne i wymagania sieci handlowych? Skontaktuj się z naszymi ekspertami w AGROLAB Polska i zleć profesjonalne badanie pozostałości pestycydów. 

Często zadawane pytania (FAQ)

• Jakie badania są wymagane przed wprowadzeniem owoców i warzyw na rynek?
  Wymagane jest regularne oznaczanie stężeń substancji aktywnych zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 396/2005. Badania te weryfikują Najwyższe Dopuszczalne Poziomy Pozostałości (MRL).  
• Ile substancji można wykryć w jednym badaniu laboratoryjnym?
  Dzięki zaawansowanym technologiom LC-MS/MS oraz GC-MS/MS, nowoczesne laboratoria takie jak AGROLAB Polska są w stanie oznaczyć ponad 800 różnych substancji aktywnych w ramach pojedynczej analizy.  
• Co to jest „efekt koktajlu” w badaniach żywności?
  To zjawisko jednoczesnego występowania wielu różnych substancji aktywnych w jednej próbce żywności. Nawet jeśli pojedyncze pestycydy nie przekraczają norm, ich łączna obecność wpływa na ocenę ryzyka