LinkedIn
Kariera
Ponad 90 ekspertów zebrało się podczas tegorocznej konferencji Fresenius w Moguncji, aby omówić aktualne trendy rynkowe, wyniki badań naukowych oraz zmiany w przepisach.
1. Substancje pochodzenia roślinnego w centrum uwagi ustawodawstwa i regulacji
Stosowanie roślin i ekstraktów roślinnych w suplementach diety pozostaje kwestią złożoną pod względem prawnym. W całej Europie nie ma zharmonizowanych przepisów dotyczących wielu tak zwanych „innych substancji”, a w Niemczech nie obowiązują żadne wiążące wykazy pozytywne ani negatywne. W związku z tym możliwość wprowadzenia tych substancji do obrotu, ich bezpieczeństwo oraz status nowej żywności muszą być oceniane indywidualnie dla każdego przypadku. Kluczowe znaczenie ma również odróżnienie ich od produktów leczniczych. Przedstawiciele urzędowych organów kontroli żywności podkreślili, że substancja musi wywierać działanie specyficzne dla odżywiania lub fizjologii. Jeśli jednak wykazuje ona również działanie farmakologiczne, produkt może zostać sklasyfikowany jako produkt leczniczy. Podczas gdy branża suplementów diety priorytetowo traktuje przejrzyste etykietowanie dla konsumentów, organy regulacyjne skupiają się na analitycznej identyfikowalności i porównywalności produktów. Substancje odpowiedzialne za działanie muszą być wymienione z nazwy i określone ilościowo (sekcja 4 ust. 3 rozporządzenia NemV). Jeśli nie są one znane, istotne znaczenie mają informacje dotyczące rozpuszczalników stosowanych do ekstrakcji oraz stosunku substancji czynnej do ekstraktu (DEV). Znaczące specyfikacje produktu mają zatem zasadnicze znaczenie dla zapewnienia jakości. Organy kontroli żywności uznają również odpowiednie i zatwierdzone metody analityczne za kluczowe dla weryfikacji deklarowanych stężeń, zwłaszcza gdy podkreśla się obecność konkretnych składników, takich jak katechiny, flawonoidy czy polifenole. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą w sposób umożliwiający identyfikację analizować i dokumentować tożsamość, skład, istotne składniki oraz czystość produktu. Specyfikacje i certyfikaty analizy powinny być dostępne w celu przedłożenia organowi nadzorczemu w dowolnym momencie na jego żądanie.
2. Oświadczenia dotyczące urody a oświadczenia dotyczące zdrowia: Wymogi reklamowe
Co stanowi oświadczenie dotyczące urody, a co oświadczenie dotyczące zdrowia w rozumieniu rozporządzenia w sprawie oświadczeń dotyczących zdrowia w odniesieniu do skóry, włosów lub paznokci? W dniu 9 października 2025 r. Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) wydał orzeczenie w sprawie ampułek z napojem kolagenowym, zapewniając większą jasność w kwestii oświadczeń reklamowych dotyczących urody (wyrok BGH z dnia 9 października 2025 r. – I ZR 135/24). BGH zaklasyfikował trzy z sześciu kwestionowanych oświadczeń reklamowych jako „oświadczenia dotyczące urody”, a trzy jako „oświadczenia dotyczące zdrowia”. Czynnikiem decydującym jest to, w jaki sposób przeciętny konsument rozumie dane stwierdzenie w jego ogólnym kontekście.Oświadczenia dotyczące urody opisują wyłącznie efekty estetyczne, takie jak „piękna skóra” lub „lśniące włosy”. Chociaż nie podlegają one rozporządzeniu w sprawie oświadczeń zdrowotnych, nie mogą wprowadzać w błąd. Jeśli jednak sugerowane jest powiązanie z funkcjami organizmu lub zdrowiem, stanowi to oświadczenie zdrowotne, do którego mają zastosowanie wymogi rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Oświadczenia dotyczące biodostępności należy również rozpatrywać indywidualnie dla każdego przypadku. Sam opis sposobu wchłaniania składnika nie stanowi oświadczenia zdrowotnego. Jeśli jednak jest on powiązany z konkretną funkcją organizmu lub obiecuje korzyści zdrowotne, może zostać uznany za takie oświadczenie.
3. Aktualne priorytety w zakresie kontroli żywności
Trendy rynkowe, media społecznościowe oraz produkty o niejasnym przeznaczeniu stanowią nowe wyzwania dla kontroli żywności. Jednym z przykładów aktualnego trendu rynkowego jest shilajit. Ten naturalny produkt, tradycyjnie stosowany w ajurwedzie, zyskuje coraz większą popularność dzięki mediom społecznościowym. Dochodzenia przeprowadzone przez CVUA w Stuttgarcie ujawniły istotne nieprawidłowości. Często pojawiały się niedopuszczalne oświadczenia reklamowe dotyczące zdrowia, odnoszące się do bilansu energetycznego, układu odpornościowego oraz poziomu testosteronu. Ponadto reklamowana zawartość minerałów wynosiła w większości poniżej jednego procenta referencyjnych wartości odżywczych określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011.
Próbki zawierały również substancje obce, takie jak MOSH/MOAH, 5-hydroksymetylofurfural i chlormekwat. Trzy próbki zostały sfałszowane. Kolejne wyzwanie wynika z produktów, które pierwotnie są wprowadzane do obrotu jako chemikalia laboratoryjne lub substancje badawcze (takie jak błękit metylenowy czy lit), ale które coraz częściej są spożywane przez ogół społeczeństwa. Klasyfikacja zgodnie z prawem żywnościowym nie zależy wyłącznie od etykiety i opakowania; produkt należy raczej rozpatrywać w szerszym kontekście. Na spożycie takich produktów wpływ mogą mieć również media społecznościowe, influencerzy, społeczności internetowe oraz opinie użytkowników.
4. Nowe wartości referencyjne dla witamin i ich praktyczne implikacje
Nowe współczynniki obliczeniowe dla witaminy E i kwasu foliowego mają wpływ na recepturę, analizę i oznakowanie wartości odżywczych. Opierają się one na zaktualizowanych tabelach przeliczeniowych GDCh z listopada 2025 r. oraz oświadczeniu ALS w sprawie oznakowania kwasu foliowego i folianów. Rodzi to nowe praktyczne pytania, zwłaszcza w odniesieniu do obliczania i deklarowania tych dwóch witamin. Na przykład oświadczenie ALS sugeruje, że zawartość folianów powinna być zazwyczaj obliczana jako ekwiwalent folianów w diecie (DFE). Odnosi się do tego również wartość referencyjna wynosząca 200 µg, określona w załączniku XIII do rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Jednakże deklaracja nadal jest dokonywana pod nazwą „kwas foliowy”.
W przypadku witaminy E nacisk kładzie się na rozróżnienie między różnymi izomerami tokoferolu. Zgodnie z oceną EFSA jedynie niektóre formy alfa-tokoferolu wykazują aktywność witaminy E. Zaktualizowane współczynniki obliczeniowe mogą zatem prowadzić do zmian w poziomach witaminy E. Dla producentów może to wymagać dostosowania zużycia surowców, receptur oraz kosztów produkcji. Wyzwaniem są również badania analityczne, ponieważ standardowe metody nie zawsze pozwalają na rozróżnienie poszczególnych izomerów. Ponadto różne podejścia do obliczeń w obrębie UE mogą skutkować niespójnością w etykietowaniu.
5. Wymogi regulacyjne dotyczące MOSH/MOAH
Węglowodory nasycone olejów mineralnych (MOSH) oraz węglowodory aromatyczne olejów mineralnych (MOAH) mogą przedostawać się do żywności poprzez opakowania, smary, dodatki lub podczas transportu i przetwarzania. Chociaż w 2023 r. EFSA nie uznała obecnego narażenia dietetycznego na MOSH za powód do niepokoju, to jednak uznaje MOAH za powód do niepokoju ze względu na ich potencjalne działanie genotoksyczne i rakotwórcze. Projekt rozporządzeń, przyjęty w maju 2026 r., ustanawia maksymalne poziomy MOAH w rozporządzeniu w sprawie zanieczyszczeń (rozporządzenie (UE) 2023/915) oraz przewiduje monitorowanie MOSH i MOAH. Ponadto planowane jest opracowanie jednolitych wytycznych dotyczących pobierania próbek i analizy. Wejście w życie rozporządzeń zaplanowano na 1 stycznia 2027 r. W przypadku niektórych kategorii żywności maksymalne poziomy zaczną obowiązywać dopiero w latach 2028–2030. Wyraźnie uwzględniono w nich suplementy diety. W przypadku przekroczenia maksymalnych poziomów określonych w rozporządzeniu (UE) 2023/915 wymagana jest ocena indywidualna dla każdego przypadku. Oprócz ustalenia znaczenia toksykologicznego ocena ta musi wyjaśnić, czy istnieje zagrożenie dla zdrowia. Może to skutkować podjęciem takich środków, jak zawieszenie, wycofanie lub odzyskanie produktu. W związku z tym dla producentów coraz większego znaczenia nabiera kontrola potencjalnych źródeł zanieczyszczeń oraz analiza poziomów MOSH i MOAH w ich produktach w oparciu o ocenę ryzyka. Muszą oni również przeprowadzać dokładną ocenę wszelkich nieprawidłowych wyników.
6. Zanieczyszczenia i pozostałości: Analiza i ocena ryzyka
Suplementy diety stanowią szczególne wyzwanie pod względem badań analitycznych. Wykorzystanie szerokiej gamy surowców, globalne łańcuchy dostaw, złożone receptury oraz skoncentrowane ekstrakty mogą powodować obecność zanieczyszczeń lub utrudniać pomiary. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo produktu spoczywa na dystrybutorze. Plany badań suplementów diety powinny zatem opierać się na analizie ryzyka. Pochodzenie, sposób przetwarzania oraz dzienna dawka surowców decydują o tym, jakie zagrożenia są istotne i jakie badania są wymagane. Istotne znaczenie mają w tym zakresie dane dostawców, certyfikaty oraz certyfikaty analizy dotyczące poszczególnych partii. Do istotnych grup substancji należą MOSH/MOAH, pestycydy, alkaloidy pirolizydynowe, alkaloidy tropanowe, substancje perfluoroalkilowe (PFAS), metale ciężkie oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Przykład MOSH/MOAH ilustruje, jak ważne jest wybranie właściwej metody. Na standardową metodę LC-GC-FID mogą wpływać substancje występujące naturalnie oraz nakładające się sygnały. Może to prowadzić do wyników fałszywie dodatnich lub podwyższonych granic wykrywalności. W przypadku niejasnego przyporządkowania sygnałów analiza dwuwymiarowa może pomóc w potwierdzeniu jakościowym. Rozszerzona metoda umożliwia również bardziej precyzyjną kwantyfikację. Czynnikiem decydującym jest stężenie, na którym można polegać po oddzieleniu składników zakłócających. Szczegóły mają znaczenie również w przypadku 3-MCPD i estrów glicydylowych. wprowadza nowe wymagania, w tym dotyczące produktów spożywczych złożonych. Producenci muszą sprawdzić, które substancje są objęte wartością laboratoryjną oraz czy odnosi się ona do całego produktu, czy tylko do zawartości tłuszczu. Wartość pomiarowa, maksymalny poziom i granica oznaczalności muszą opierać się na tym samym punkcie odniesienia.
TWÓJ PLUS: Od dziesięcioleci firma AGROLAB LUFA GmbH z Kilonii wspiera wiodących producentów suplementów diety, zapewniając fachowe doradztwo w zakresie odpowiednich zakresów badań, akredytowanych metod analitycznych oraz kompetentnej oceny wyników. Jako niezawodny partner śledzimy trendy rynkowe i dzielimy się z naszymi klientami naszą oceną potencjalnych nowych zagrożeń.
Autor: Anika Wolf, ekspertka ds. suplementów diety, AGROLAB LUFA
Kontakt
Kariera